Πρόληψη και έγκαιρη διάγνωση διάφορων μορφών καρκίνου
Συντάκτης άρθρου: Σπυρίδων Καραμαγκιώλης MD, Παθολόγος – Διαβητολόγος
Δημοσίευση άρθρου: 03.09.2026 | Τελευταία αναθεώρηση: 04.09.2026
Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (WHO) ↗, ο καρκίνος αποτελεί την κύρια αιτία θανάτου σε όλο τον κόσμο και ευθύνεται για σχεδόν 1 στους 6 θανάτους. Οι συχνότεροι καρκίνοι είναι εκείνοι του πνεύμονα, του μαστού, του εντέρου και του προστάτη. Πολλοί από αυτούς μπορούν να προληφθούν με τις κατάλληλες τακτικές εξετάσεις ή να διαγνωστούν έγκαιρα πριν την εξάπλωσή τους, οδηγώντας ακόμη και στην πλήρη ίασή τους!
Απλά γενικά μέτρα πρόληψης ανεξαρτήτως φύλου
- Διακοπή ή αποφυγή έναρξης του καπνίσματος (και κάθε μορφής καπνικών προϊόντων) για την πρόληψη κυρίως του καρκίνου του πνεύμονος.
- Αποφυγή ή μέτρια κατανάλωση αλκοόλ για την αποτροπή πολλών μορφών καρκίνου, όπως του ήπατος.
- Υγιεινή διατροφή, τακτική άσκηση και διατήρηση υγιούς βάρους για την προστασία από καρκίνους όπως του μαστού και του παχέος εντέρου.
- Ορθολογική έκθεση στον ήλιο (χρήση αντηλιακού) για την πρόληψη του καρκίνου του δέρματος.
- Εμβολιασμοί π.χ. για τον ιό HPV και την Ηπατίτιδα Β για την αποφυγή αντίστοιχα του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας και του ήπατος.
Ειδικές μορφές καρκίνου – εξετάσεις πρόληψης και πρώιμης διάγνωσης
Καρκίνος του Μαστού *
- Γυναίκες 40 έως 44 ετών: συστήνεται διενέργεια μαστογραφίας κάθε χρόνο.
- Γυναίκες 45 έως 54 ετών: επιβάλλεται διενέργεια μαστογραφίας κάθε χρόνο.
- Γυναίκες 55 ετών και άνω: διενέργεια μαστογραφίας ετησίως ή τουλάχιστον ανά διετία.
Καρκίνος του Παχέος Εντέρου *
- Ανεξαρτήτως φύλου, όλα τα άτομα 45 έως 75 ετών οφείλουν να ξεκινούν τακτικό προληπτικό έλεγχο (μέσω ειδικών εξετάσεων κοπράνων, ανοσολογικών αιματολογικών εξετάσεων ή της κολονοσκόπησης, η οποία αποτελεί τη χρυσή τομή).
- Ηλικίες 76 έως 85 ετών: συνιστάται εξατομικευμένη συζήτηση με τον προσωπικό ιατρό για τα υπέρ και τα κατά.
- Ηλικίες 86 ετών και άνω: δεν συνιστάται η συνέχιση του προληπτικού ελέγχου.
Καρκίνος του Τραχήλου της Μήτρας *
- Όλες οι γυναίκες 25 έως 65 ετών πρέπει να υποβάλλονται σε ειδικό γυναικολογικό έλεγχο (HPV test με ή χωρίς Pap test) ανά πενταετία.
- Γυναίκες άνω των 65 ετών μπορούν να διακόψουν τον έλεγχο εάν τα τελευταία δύο HPV tests ή τα τρία τελευταία Pap tests υπήρξαν απολύτως φυσιολογικά.
Καρκίνος του Ενδομητρίου *
Όλες οι γυναίκες που βρίσκονται σε εμμηνόπαυση οφείλουν να αναφέρουν άμεσα τυχόν αιμορραγίες ή κηλίδες αίματος από τον κόλπο στον θεράποντα ιατρό τους για περαιτέρω διερεύνηση (και πιθανή ανάγκη βιοψίας ενδομητρίου).
Καρκίνος του Πνεύμονα *
Συστήνεται ετήσιος έλεγχος με Υπολογιστική Τομογραφία χαμηλής δόσης (LDCT scan) σε όλα τα άτομα 50 έως 80 ετών που είναι ενεργοί ή πρώην καπνιστές με ιστορικό τουλάχιστον 20 πακέτων-έτών.
Ισοδυναμεί με 1 πακέτο τσιγάρων (20 τεμάχια) την ημέρα επί 1 έτος για 20 χρόνια, ή αντίστοιχα 2 πακέτα την ημέρα επί 10 χρόνια.
Καρκίνος του Προστάτη *
Όλοι οι άνδρες από 50 ετών και άνω θα πρέπει να συζητούν με τον γιατρό τους την αναγκαιότητα προληπτικού ελέγχου, ο οποίος περιλαμβάνει τη δακτυλική εξέταση και τη μέτρηση του ειδικού προστατικού αντιγόνου (PSA) στο αίμα.
* Σε ορισμένες περιπτώσεις (όπως ισχυρό οικογενειακό ιστορικό, συγκεκριμένη γενετική προδιάθεση, φυλή κ.ά.) μπορεί να απαιτηθεί έναρξη του προληπτικού ελέγχου από νεότερη ηλικία.
Το παρόν άρθρο βασίστηκε στις επικαιροποιημένες κατευθυντήριες οδηγίες 2026 της Αμερικανικής Εταιρείας Καρκίνου (American Cancer Society): cancer.org ↗
Παραπομπές
- WHO – Cancer
- American Cancer Society
- European Cancer Organisation
- Ελληνική Αντικαρκινική Εταιρεία
- Εθνικό Πρόγραμμα Πρόληψης – “Προλαμβάνω” (gov.gr)
