Μπορεί να έχετε ακούσει για τον δείκτη μάζας σώματος (ΔΜΣ), αλλά τι ακριβώς είναι; Και τι σχέση έχει με το διαβήτη ή την παχυσαρκία;
Δείκτης Μάζας Σώματος (ΔΜΣ) – Body Mass Index (BMI)
Εισαγωγή
Κάθε σώμα έχει το δικό του μοναδικό μέγεθος και σχήμα. Ο ΔΜΣ είναι ένας απλός μη κοστοβόρος και εύχρηστος υπολογισμός που χρησιμοποιεί το ύψος και το βάρος ενός ατόμου για να ορίσει μια ταξινόμηση αν ένα άτομο είναι λιποβαρές, κανονικού βάρους ή υπέρβαρο και παχύσαρκο. Ο τύπος είναι ΔΜΣ = kg/m² (όπου Kg είναι το βάρος ενός ατόμου σε κιλά και m² είναι το ύψος σε μέτρα στο τετράγωνο).
Ο ΔΜΣ (BMI) δεν καθορίζει ούτε το σωματικό λίπος ούτε τη γενική υγεία. Η σύνθεση του σώματος και η κατανομή του σωματικού λίπους σε άτομα με παρόμοιο ΔΜΣ μπορεί να ποικίλλουν σημαντικά! Είναι σημαντικό να γνωρίζετε ότι ο υπολογισμός του ΔΜΣ είναι ένας από τους πολλούς που χρησιμοποιούνται κυρίως από ιατρούς και άλλους επαγγελματίες υγείας για να προσδιορίσουν τον κίνδυνο ενός ατόμου να αναπτύξει προβλήματα υγείας. Η έρευνα έχει δείξει ότι ένας ΔΜΣ πάνω ή κάτω από το φυσιολογικό εύρος βάρους σχετίζεται με αυξημένο κίνδυνο ανάπτυξης διαφόρων χρόνιων παθήσεων.
Το επίπεδο κινδύνου ενός ατόμου με βάση τον ΔΜΣ μαζί με άλλα μέτρα συναξιολόγησης, θα βοηθήσει στην καθορισμό των ορθών συστάσεων για τη διαχείριση της υγείας του.
Η μέτρηση του μεγέθους της μέσης (επίσης γνωστή ως Περιφέρεια / Περίμετρος Μέσης – Waist Circumference) είναι επίσης χρήσιμη καθώς η ύπαρξη πολύ λίπους γύρω από τη μέση συνδέεται με μεγαλύτερους κινδύνους για την υγεία!
Συμπέρασμα: Ο ΔΜΣ από μόνος του δεν αποτελεί μέτρο της υγείας σας!
Για ποιους είναι ο ΔΜΣ-BMI;
Ο υπολογισμός του ΔΜΣ ισχύει για τους περισσότερους ενήλικες 18-65 ετών.
Είναι λιγότερο ακριβής ως και παραπλανητικός για: αυτούς που αθλούνται με έμφαση την ενδυνάμωση των μυϊκών δομών τους (muscle builders), αθλητές μεγάλων αποστάσεων, εγκυμονούσες, ηλικιωμένους, μικρά παιδιά, άτομα με σωματική αναπηρία, άτομα ορισμένων εθνικοτήτων (πχ της νοτιοανατολικής Ασίας), κλπ.
Γιατί;
Ο ΔΜΣ δεν λαμβάνει υπόψη αν το βάρος σας είναι κυρίως μυϊκό ή περίσσεια λίπους. Άτομα με υψηλότερη μυϊκή μάζα όπως οι αθλητές, μπορεί να έχουν υψηλό ΔΜΣ αλλά να μην διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο για την υγεία. Όσοι έχουν χαμηλότερη μυϊκή μάζα όπως παιδιά που δεν έχουν ολοκληρώσει την ανάπτυξή τους ή ηλικιωμένοι, που μπορεί να χάνουν κάποια μυϊκή μάζα, μπορεί να έχουν χαμηλότερο ΔΜΣ. Κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης και της γαλουχίας, η σύνθεση του σώματος αλλάζει, επομένως η χρήση ΔΜΣ δεν είναι κατάλληλη και χρήσιμη.
Διαβήτης και ΔΜΣ (BMI)
Ένας ΔΜΣ που εμπίπτει σε μια κατηγορία πάνω από το «φυσιολογικό» (υπέρβαρος ή παχύσαρκος) συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο ανάπτυξης διαβήτη τύπου 2 μαζί με άλλες χρόνιες παθήσεις όπως καρδιακές παθήσεις, υπέρταση και ορισμένες μορφές καρκίνου. Για τα άτομα που ζουν με διαβήτη, ορισμένα φάρμακα συμπεριλαμβανομένης της ινσουλίνης, μπορούν να κάνουν τη διαχείριση του βάρους τους πιο δύσκολη και να συμβάλουν σε υψηλότερο ΔΜΣ.
Όταν χρησιμοποιείται σε συνδυασμό με άλλους δείκτες, ο ΔΜΣ μπορεί να βοηθήσει στον εντοπισμό εκείνων που μπορεί να ωφεληθούν από τη διαχείριση της παχυσαρκίας. Συζητήστε με τον ιατρό σας σχετικά με το τι είναι κατάλληλο για εσάς.
Πίνακας: Health risk classification according to body mass index (BMI)
| Classification | BMI Category (kg/m2) | Health Risk |
|---|---|---|
| Underweight | < 18.5 | Increased |
| Normal Weight | 18.5 - 24.9 | Least |
| Overweight | 25.0 - 29.9 | Increased |
| Obese Class I | 30.0 - 34.9 | High |
| Obese Class II | 35.0 - 39.9 | Very High |
| Obese Class III | > 40.0 | Extremely High |
Βιβλιογραφία – Παραπομπές:
1. Diabetes Canada – Body Mass Index (BMI) Calculator, diabetes.ca 
2. CDC USA – About Body Mass Index (BMI), cdc.gov
3. WHO – Obesity and Overweight, who.int